Aktualności

Olej hydrauliczny do maszyn i urządzeń przemysłowych

30-07-2018

1. UKŁADY HYDRAULICZNE

Pod nazwą „układ hydrauliczny" rozumieć należy każdy układ, w którym czynnikiem roboczym jest ciecz. Urządzenie hydrauliczne stanowi zespół jednego lub więcej układów hydraulicznych i często współpracuje z innymi podzespołami i elementami pomocniczymi. Urządzenia hydrauliczne spotyka się niemal we wszystkich rodzajach maszyn roboczych i pojazdów. Posiadają je urządzenia przemysłu ciężkiego (np. walcarki, prasy, itp.), obrabiarki, maszyny budowlane, pojazdy samochodowe, samoloty oraz statki żeglugi wodnej.

Do podstawowych zespołów i elementów spotykanych najczęściej w układach hydraulicznych należą m.in.:

  • pompy hydrauliczne,
  • rozdzielacze,
  • zawory hydrauliczne,
  • wzmacniacze hydrauliczne,
  • filtry,
  • zbiorniki na ciecze robocze

Układy hydrauliczne można podzielić na dwa rodzaje:

  • układy hydrokinetyczne, w których wykorzystywana jest energia kinetyczna cieczy,
  • układy hydrostatyczne, w których energia przekazywana jest poprzez zmiany ciśnienia cieczy hydraulicznej bez dużych zmian jej prędkości.

 

2. WŁASNOŚCI CIECZY HYDRAULICZNEJ

Oleje hydrauliczne stosowane są w układach hydraulicznych do przenoszenia energii z napędu hydraulicznego (pompy hydrauliczne) do odbiorników (cylindry, silniki hydrauliczne), spełniając równocześnie rolę środka smarującego, chroniącego przed korozją oraz odprowadzającego ciepło. Istotną własnością charakteryzującą oleje hydrauliczne, z punktu widzenia prawidłowości pracy układu hydraulicznego, jest lepkość i jej zmiany w zależności od warunków panujących w układzie, przede wszystkim ciśnienia i temperatury. Lepkość oleju decyduje o warunkach jego przepływu przez przewody, kanały i szczeliny. Wraz ze wzrostem ciśnienia rośnie lepkość oleju i zmniejsza się jego objętość, co należy uwzględnić, szczególnie w wysokociśnieniowych i bardzo obciążonych układach. Wzrost temperatury powoduje spadek lepkości oleju, dlatego oleje pracujące w zmiennych temperaturach muszą posiadać wysoki wskaźnik lepkości, który w niektórych olejach dochodzi do 150.

Tabela 2 - Klasyfikacja lepkościowa olejów przemysłowych wg PN-78/C-96098 i ISO 3448

Symbol klasy lepkości Średnia lepkość kinematyczna Lepkość kinematyczna w temperaturze 40°C, mm2/s nie niższa niż nie wyższa niż
w temperaturze 40°C, mm2/s
VG 2 2,2 1,98 2,42
VG 3 3,2 2,88 3,52
VG 5 4,6 4,14 5,06
VG 7 6,8 6,12 7,48
VG 10 10 9 11
VG 15 15 13,5 16,5
VG 22 22 19,8 24,2
VG 32 32 28,8 35,2
VG 46 46 41,4 50,6
VG 66 68 61,2 74,8
VG 100 100 90 110
VG 150 150 135 165
VG 220 220 198 242
VG 320 320 288 352
VG 480 480 414 506
VG 680 680 612 748
VG 1000 1000 900 1100
VG 1500 1500 1350 1650

 

Ważnymi własnościami dla eksploatacji oleju są:

  • własności smarne, szczególnie przeciwzużyciowe, zabezpieczające elementy układu hydraulicznego przed zużyciem mechanicznym tam, gdzie producent urządzenia stawia wysokie wymagania dotyczące smarowania silnie narażonych na zużycie ścierne elementów (łożyska pompy), zaleca się stosowanie olejów zawierających dodatki EP (Extreme Pressure), redukujących tarcie i chroniących współpracujące powierzchnie przed zużyciem,
  • stabilność oleju, będąca wynikiem jego odporności na utlenienie oraz ścinanie mechaniczne w podwyższonych temperaturach pracy oleju i przy słabej odporności oleju na utlenianie tworzą się szkodliwe produkty reakcji powodując zakwaszenie, wzrost lepkości oleju oraz powstawanie laków, które mają tendencję do osadzania się na elementach układu,
  • własności przeciwkorozyjne podczas schładzania oleju (przerwa w pracy urządzenia) w układzie hydraulicznym może wytworzyć się kondensat wodny. Woda może prowadzić do korozji i w następstwie do zużycia ściernego produktami korozji, które ponadto katalizują procesy starzenia oleju,
  • niska skłonność do pienienia - ze względu na możliwość przedostania się do układu powietrza lub innego gazu (np. przez nieszczelności na ssaniu pompy olejowej) może dojść do utworzenia się piany. Jest to zjawisko może być niebezpieczne
  • które może prowadzić do uszkodzeń związanych z niedostatecznym smarowaniem,
  • odporność na emulgowanie z wodą oraz łatwość wydzielania zemulgowanej wody ze względu na możliwość wnikania do układu hydraulicznego wody (kondensacja pary, nieszczelności układu) ważną cechą oleju jest
  • zdolność do jej skutecznego wydzielania, by mogła być odprowadzana przez zawór odwodnienia,
  • czystość oleju, to jest maksymalny dla danego układu hydraulicznego poziom zawartości zanieczyszczeń mechanicznych, określony poprzez klasę czystości oleju.

 

3. KLASYFIKACJA CIECZY HYDRAULICZNYCH

  • Czynnikiem roboczym w każdym urządzeniu hydraulicznym jest ciecz. Jej rodzaj i jakość decyduje o sprawnym i niezawodnym działaniu urządzenia oraz wpływa na trwałość jego elementów.
  • Ze względu na skład chemiczny oleju bazowego wyróżnia się następujące grupy rodzajowe cieczy hydraulicznych:
  • oleje mineralne-stosowane w większości układów hydraulicznych,
  • oleje syntetyczne (węglowodorowe lub estrowe),
  • ciecze trudnopalne stosowane są w układach hydraulicznych, pracujących w strefach zagrożenia pożarowego,
  • w większości przypadków są to ciecze zawierające wodę lub trudnopalne fosforany organiczne,
  • oleje biodegradowalne stosowane w celu ochrony środowiska, w przypadkach, gdy istnieje niebezpieczeństwo przedostania się cieczy hydraulicznej do gleby lub wody (za biodegradowalne uznaje się ciecze, które ulegają biologicznemu rozkładowi wciągu 21 dni co najmniej w 80 %).

W zależności od stopnia wysilenia warunków pracy układu hydraulicznego stosowane są oleje o zróżnicowanym poziomie jakości. Najczęściej klasyfikuje się ciecze hydrauliczne wg normy ISO 6743/4 (polski odpowiednik norma PN-84/C-96099/09), w praktyce eksploatacyjnej często stosowana jest również klasyfikacja cieczy hydraulicznych wg niemieckiej normy DIN 51 524.

W tabeli 3 przedstawiono charakterystykę składu chemicznego cieczy hydraulicznych wg ISO 6743/4, natomiast w tabeli 4 odniesienie klas jakościowych olejów hydraulicznych wg ISO i DIN. W tabeli 5 przedstawiono biodegradowalność poszczególnych grup cieczy hydraulicznych, w zależności od składu chemicznego zastosowanej bazy.

Tabela 3 - Charakterystyka składu chemicznego cieczy hydraulicznych wg ISO 6743/4

Klasa oleju wg  Charakterystyka składu chemicznego cieczy            
ISO 6743/4                      
Oleje                      
HH Oleje mineralne bez dodatków uszlachetniających            
HL Oleje mineralne z dodatkami przeciwutleniającymi i przeciwkorozyjnymi        
HM Oleje klasy HL polepszonych własnościach przeciwzużyciowych          
HR Oleje klasy HL polepszonych własnościach lepkościowo-temperaturowych (o wysokim wskaźniku lepkości)  
HV Oleje klasy HM o polepszonych własnościach lepkościowo-temperaturowych      
HS Ciecze syntetyczne, ale nie trudnopalne              
HG Oleje klasy HM o polepszonych własnościach smarowych          
Ciecze trudnopalne                      
HFAE Emulsja oleju w wodzie (> 80 % wody)              
HFAS Wodne roztwory substancji chemicznych (> 80 % wody)          
HFB Emulsja oleju w wodzie (< 80 % wody)              
HFC Ciecze wodno-glikolowe (ok. 50% wody)              
HFDR Ciecze syntetyczne na bazie estrów fosforanowych             
HFDT Ciecze syntetyczne HFDR + dodatki               
HFDU Inne chemikalia nie zawierające wody              

 

Tabela 4 - Odniesienie klas jakościowych olejów hydraulicznych wg ISO i DlN

ISO 6743/4

DIN 51 524

HL

HM

HM+detergent

HV

HL

HLP

HLPD

HVLP

 

 

Tabela 5 - Biodegradowalność poszczególnych grup cieczy hydraulicznych, w zależności od składu chemicznego zastosowanej bazy.

Rodzaj bazy cieczy hydraulicznej

Biodegradowalność [%]

Oleje roślinne

>90

Estry

>80

Poliglikole

>80

Oleje mineralne

ok. 50

Estry fosforanowe

< 10

 
 

4. DOBÓR OLEJU DO UKŁADU HYDRAULICZNEGO

Dobierając olej do układu hydraulicznego należy kierować się przede wszystkim zaleceniami wytwórcy urządzenia. W przypadku braku wytycznych należy kierować się charakterystyką lepkościową oleju, która jest podstawową cechą decydującą o sprawnym funkcjonowaniu układu kryterium: temperatura początkowa i temperatura robocza układu. Temperatura robocza układów pracujących przy niskich i umiarkowanych ciśnieniach wynosi zazwyczaj 405 C powyżej temperatury otoczenia, dla układów wysokociśnieniowych jest ona jeszcze o 102°C wyższa. Olej w układach nisko i umiarkowanie wysilonych, w tych temperaturach powinien mieć lepkość od 1316 mm2/s (lepkość w temperaturze pracy nie może być niższa niż 10 mm2/s). Dla układów wysokociśnieniowych zalecana minimalna lepkość w temperaturze pracy wynosi 25 mm2/s.

Podczas użytkowania układów hydraulicznych należy ściśle przestrzegać zaleceń producenta dotyczących rodzaju i jakości cieczy roboczej oraz terminów jej wymiany i oczyszczania filtrów.

Przystępując do wymiany oleju należy:

  1. dokładnie opróżnić układ z zużytego oleju,
  2. oczyścić zbiornik oraz przepłukać cały układ niewielką ilością oleju świeżego,
  3. spuścić olej użyty do płukania,
  4. napełnić układ olejem świeżym do właściwego poziomu, przestrzegając zaleceń dotyczących klasy czystości oleju.

Mieszanie różnych gatunków olejów, różnych producentów, bez uprzedniego badania laboratoryjnego niektórych własności mieszanek jest niewskazane z uwagi na możliwość wytrącania się osadów I obniżenie własności zmieszanych olejów.

5. Kilka przykładowych zamienników olei hydraulicznych o lepkościach ISO 32,46,68

 

HM

HV

GORNER

HYDRAULIC OIL L-HM/HLP 32

HYDRAULIC OIL L-HM/HLP 46

HYDRAULIC OIL L-HM/HLP 68

HYDRAULIC OIL  L-HV 32

HYDRAULIC OIL L-HV 46

ARAL

VITAM

GM 32

VITAM

GM 46

VITAM

GM 68

VITAM

HF 32

VITAM

HF 46

BP

ENERGOL

HLP 32

ENERGOL

HLP 46

ENERGOL

HLP 68

ENERGOL

SHF 32

ENERGOL

SHF 46

CASTROL

HYSPIN

AWS 32

HYSPIN

AWS 46

HYSPIN

AWS 68

HYSPIN

AWH 32

HYSPIN

AWH 46

ELF

ELFOLNA 32

ELFOLNA 46

ELFOLNA 68

HYDRELF

DS 32

HYDRELF

DS 46

MOBIL

MOBIL

DTE 24

MOBIL

DTE 25

MOBIL

DTE 26

MOBIL

DTE 13

MOBIL

DTE 15

SHELL

TELLUS

OIL 32

TELLUS

OIL 46

TELLUS

OIL 68

TELLUS

OIL T 32

TELLUS

OIL T 46

TEXACO

RANDO

HD A 32

RANDO

HD B 46

RANDO

HD C 68

RANDO

HD AZ 32

-

AGIP

OSO 32

OSO 46

OSO 68

-

ARNICA 46

AVIA

AVILUB

RSL 32

AVILUB

RSL 46

AVILUB

RSL 68

AVILUB

HVI 32

AVILUB

HVI 46

BUŁGARIA

MX-M/32

MX-M/46

MX-M/68

MX-B/32

MX-B/46

TOTAL

AZOLLA ZS 32

AZOLLA ZS 46

AZOLLA ZS 68

EQUIVIS ZS 32

EQUIVIS ZS 46

CERPO

MOGUL

HM 32

MOGUL

HM 46

MOGUL

HM 68

MOGUL

HV 32

MOGUL

HV 46

DEA

ASTRON

HLP 32

ASTRON

HLP 46

ASTRON

HLP 68

-

-

ESSO

NUTO H 32

NUTO H 46

NUTO H 68

UNIVS

HP 32

UNIVIS

HP 46

FAM

FAMHIDO

HD 5030

FAMHIDO

HD 5040

FAMHIDO

HD 5050

-

-

FINA

HYDRAN

32

HYDRAN

46

HYDRAN

68

HYDRAN

HV 32

HYDRAN

HV 46

INA

HIDROAL

32 HD

HIDROAL

46 HD

HIDROAL

68 HD

HIDROAL

32 HDS

HIDROAL

46 HDS

ORLEN

HYDROL LHM/HLP 32

HYDROL LHM/HLP 46

HYDROL LHM/HLP 68

HYDROL LHV 32

HYDROL LHV 46

KLUBER

LAMORA

HLP 32

LAMORA

HLP 46

LAMORA

HLP 68

-

-

WĘGRY

HIRROKOMOL

P 32

HIRROKOMOL

P 46

HIRROKOMOL

P 68

HIRROKOMOL

HV 32

HIRROKOMOL

HV 46

ÖMV

HLP 32

HLP 46

HLP 68

HLP-M 32

HLP-M 46

RUMUNIA

H 32 EP

H 46 EP

H 68 EP

T 5 A

-

ROSIA

IGP 18

IGP 30

IGP 38

-

-

SUN

SUNVIS

832 WR4

SUNVIS

846 WR4

SUNVIS

868 WR4

SUNVIS 832

WR-HV

SUNVIS 846

WR-HV

VALVOLINE

ULTRAMAX

AW 32

ULTRAMAX

AW 46

ULTRAMAX

AW 68

ULTRAMAX

AW 32-HVI

ULTRAMAX

AW 46-HVI

 

W przypadku pytań dotyczących olejów hydraulicznych dla przemysłu prosimy o kontakt z Działem Technicznym Tel.+48 81 820 07 88 lub e-mail: biuro@gorner.pl

Działamy na terenie województw: dolnośląskie, mazowieckie, lubuskie, śląskie, opole, małopolskie, kujawsko-pomorskie, podlaskie, pomorskie, podkarpackie, łódzkie, warmińsko-mazurskie, świętokrzyskie, lubelskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie.

W ciągu 24 godzin nasze produkty wysyłamy firmą spedycyjną  do takich miast jak: Warszawa, Białystok, Gdańsk, Gorzów Wlkp., Katowice, Kielce, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Rzeszów, Toruń, Wrocław, Bydgoszcz, Zielona Góra, Szczecin.