Aktualności

Oleje elektroizolacyjne i turbinowe w przemyśle energetycznym

18-04-2018

Oleje elektroizolacyjne

Mineralne oleje elektroizolacyjne stosowane są do napełniania transformatorów, przekładników, regulatorów i aparatury łączeniowej.

Spełniają one w tych urządzeniach funkcje izolującą oraz chłodzącą.

Specyfikacje międzynarodowe oraz zachodnie ujmujące wymagania do olejów elektroizolacyjnych to:

  • Europejska norma IEC 60296 oraz normy:
  • Amerykańska ASTM D 3487
  • Brytyjska BS 148
  • Niemiecka DIN 57370 Teil 1

Oleje elektroizolacyjne wytwarzane w polskich rafineriach powinny spełniać wymagania normy krajowej PN-90/C-96058.

Najistotniejsze właściwości oleju elektroizolacyjnego to:

  • chemiczne: odporność na utleniani, liczba kwasowa, siarka korozyjna, zawartość PCB, zawartość inhibitora utleniania, stabilność gazowa w polu elektrycznym, zawartość wody
  • elektryczne: napięcie przebicia, współczynnik stratności dielektrycznej
  • fizyczne: lepkość kinematyczna, temperatura płynięcia, temperatura zapłonu, gęstość, barwa, wygląd

 

Oleje turbinowe

Oleje turbinowe stosowane są głównie w turbozespołach bloków energetycznych. Oprócz smarowania i odprowadzenia ciepła z łożysk spełniają również ważną rolę w regulacji i sterowaniu pracy turbin.

Oleje  te poza odpowiednimi własnościami  fizykochemicznymi, jak wysoki wskaźnik lepkości, wysoka temperatura zapłonu, niska temperatura płynięcia,  muszą posiadać wysoką odporność na utlenianie, bardzo dobre własności  przeciwrdzewne, dobrą odporność na emulgowanie, niską skłonność do pienienia i dobrą zdolność wydzielania powietrza.

Aby spełnić  tak wysokie wymagania, oleje turbinowe zestawia się z głęboko rafinowanych olejów bazowych o wysokim wskaźniku lepkości odpowiednio   dobranych   dodatków   uszlachetniających   typu  antyutleniaczy,  dodatków przeciwrdzewnych i  przeciwpiennych.

Specyfikacje dla olejów turbinowych zawierają  zestaw wymagań gwarantujących długotrwałą i bezawaryjną pracę turbin.

Do oceny stabilności oksydacyjnej olejów  turbinowych zalecane są dwa podstawowe testy laboratoryjne:

  1. metoda ASTM D 943, mająca polski odpowiednik w normie PN-83/C-04148, której rezultatem jest czas w godzinach do osiągnięcia przez próbkę oleju liczby kwasowej  2,0 mg KOH/g w warunkach badania w obecności wody, żelaza, miedzi w temperaturze 95 °C przy przepływie tlenu
  2. metoda ASTM D 2272, w której badany olej, woda i miedź jako katalizator, zamknięte w szklanym pojemniku umieszcza się w bombie wyposażonej w ciśnieniomierz. Bomba napełnia się tlenem  do  ciśnienia  90 psi (620 kPa)  i umieszcza w łaźni  o temperaturze 150°C. Określa się tzw. Okres indukcyjny jako czas w minutach, w ciągu którego zachodzi reakcja z tlenem, co przejawia się wyraźnym spadkiem ciśnienia.

Ponadto  w niektórych  specyfikacjach dla  olejów turbinowych  zaleca  się  dodatkowe  metody  określania odporności oksydacyjnej:

  1. metoda IP 280 - znana jako test CIGRE, mająca polski odpowiednik PN-76/C-04131. Zasada metody polega na utlenianiu badanego oleju tlenem o natężeniu przepływu   1 dm³/h w temperaturze  130°C i oznaczeniu liczby kwasowej kwasów lotnych, kwasów rozpuszczonych w oleju i zawartości osadów.
  2. metoda DIN 51352 część  2 - charakterystyka starzeniowa olejów smarowych - oznaczane są koks Conradsona po starzeniu powietrzem w obecności Fe₂O₃ - znana szeroko jako PNEUROP lub POT test oksydacyjny.

Klasyfikacja olejów turbinowych zawarta jest w międzynarodowej normie ISO 6743 -5: 1988, mającej polski odpowiedni  PN-91/C-96099/15. Obejmuje  ona wszystkie produkty grupy T, dzieląc  je według zastosowania oraz składu i właściwości na 12 rodzajów oznaczonych kodem literowym, np.  produkty przeznaczone do:

  • turbin parowych TS (steam turbines)
  • turbin gazowych TG (gas turbines)
  • turbin lotniczych TA (aircraft turbines)
  • turbin hydraulicznych TH (hydraulic turbines)

Wymagania jakościowe dla olejów turbinowych  określają  uznane specyfikacje międzynarodowe, zagraniczne i krajowe:

  • ISO 8068: 1987
  • ASTM D 4304-93
  • BS 489: 1983
  • DIN 51515 p.1
  • PN-84/C-96059

W przypadku zapytań dotyczących doboru oleju elektroizolacyjnego bądź turbinowego prosimy o kontakt z Działem Technicznym tel.+48 81 820 07 88 lub e-mail: biuro@gorner.pl