Olejowe nośniki ciepła – rodzaje, właściwości i zastosowanie w instalacjach grzewczych

Nośniki ciepła odgrywają kluczową rolę w systemach przemysłowych i energetycznych – odpowiadają za efektywne przenoszenie energii cieplnej ze źródła do odbiornika. Mogą występować w postaci cieczy lub gazów, jednak szczególne znaczenie mają olejowe nośniki ciepła, które dzięki swoim właściwościom znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle.

Czym są olejowe nośniki ciepła?

Olejowe nośniki ciepła to specjalne ciecze organiczne, głównie węglowodorowe lub estrowe, charakteryzujące się określonymi parametrami eksploatacyjnymi i fizykochemicznymi. Ich zadaniem jest zapewnienie stabilnego i bezpiecznego transportu energii cieplnej w instalacjach przemysłowych, energetycznych czy chemicznych.

Do najczęściej stosowanych olejowych nośników ciepła należą:

  • głęboko rafinowane oleje mineralne z dodatkiem inhibitorów,
  • syntetyczne węglowodory typu polialfaolefin (PAO),
  • aromatyczne, wielopierścieniowe węglowodory,
  • estry alkoholi wielowodorotlenowych i kwasów karboksylowych,
  • etery polifenylowe,
  • estry krzemianowe,
  • borany alkilowe,
  • silikony.

CZYTAJ WIĘCEJ: Metody badań i kryteria oceny nośnika ciepła

Najważniejsze właściwości olejowych nośników ciepła

Aby mogły być skutecznie wykorzystywane w instalacjach grzewczych, ciecze te powinny spełniać rygorystyczne wymagania. Do kluczowych właściwości należą:

  • wysoka zdolność przenoszenia ciepła – duże ciepło właściwe i przewodność cieplna,
  • stabilność termiczna i odporność na utlenianie,
  • brak tendencji do tworzenia osadów i gazów podczas pracy,
  • kompatybilność z materiałami konstrukcyjnymi,
  • nietoksyczność i bezpieczeństwo użytkowania,
  • odpowiednia lepkość oraz niska temperatura płynięcia,
  • w zastosowaniach specjalnych – odporność na promieniowanie jądrowe.

Charakterystyka poszczególnych typów olejowych nośników ciepła

  • Olej mineralny – musi być głęboko rafinowany w celu usunięcia związków siarki i innych składników korozyjnych. Temperatura rozkładu: ok. 320°C.
  • Syntetyczne PAO – bardzo dobra odporność termiczna i oksydacyjna, niska temperatura płynięcia, rozkład: 330–380°C.
  • Węglowodory aromatyczne – stabilne termicznie (ok. 340°C), ale w temp. 350°C mają tendencję do koksowania. Popularne związki: difenyl, dibenzylotoluen.
  • Estry alkoholi wielowodorotlenowych i kwasów karboksylowych – niska temperatura płynięcia, stabilność do ok. 350°C, świetne w układach pracujących w niskich temperaturach.
  • Etery polifenylowe – doskonała stabilność termiczna, odporność do 400°C, wyjątkowa odporność na promieniowanie jądrowe.
  • Estry krzemianowe – trudnopalne, o niskiej lepkości, ale wrażliwe na wodę (mogą tworzyć osady).

CZYTAJ WIĘCEJ: Płyny glikolowe do instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, solarnych i pomp ciepła

Przykładowe zamienniki olejowych nośników ciepła

W praktyce przemysłowej dobór odpowiedniego nośnika ciepła często wymaga porównania parametrów różnych produktów dostępnych na rynku. Przy wyborze zamiennika należy uwzględnić m.in. typ bazy olejowej, dopuszczalny zakres temperatur pracy, lepkość, odporność na utlenianie, stabilność termiczną, wymagania producenta instalacji oraz kompatybilność z uszczelnieniami i materiałami konstrukcyjnymi.

Poniższa tabela przedstawia przykładowe odpowiedniki i zamienniki wybranych olejowych nośników ciepła Paratherm:

Produkt bazowy

Typ nośnika ciepła

Zakres temperatury pracy

Przykładowe zamienniki/ odpowiedniki

Paratherm HR

Synthetic HTF (alkylated bi-phenyl)


24°C - 343°C

Eastman Therminol 62
Eastman Malotherm SH

Paratherm NF

Naphthenic HTF (fully finished naphthenic)


36°C - 316°C

Petro-Canada Calflo Purity FG
Duratherm 600
Multitherm PG1
Cassida FM HTF32
Globaltherm FG / NF
Chevron 22
XOM Mobiltherm 605
Total Nevastane HTF
Radco Xceltherm 600
Eastman Therminol XP

Paratherm HE

Paraffinic HTF (hydrotreated Gp II paraffinic)


35°C - 310°C

XOM Mobiltherm 43
Chevron 46
Shell Thermia C
BP Transcal HTF
Shell Heat Transfer Oil S2
PetroCanada Calflo HTF

Paratherm GLT

Synthetic HTF (linear alkylbenzene)


35°C - 288°C

Eastman Therminol 55, 54 and SP

Paratherm OR

Enhanced naphthenic HTF (naphthenic white oil with AO additive)


-4°C - 288°C

Petro-Canada Calflo AF
Duratherm 600
Multitherm OG1

Paratherm LR

Straight-chain aliphatic HTF

-49°C - 260°C

Duratherm 450
Eastman Therminol D12

Paratherm MR

PAO HTF

-4°C - 288°C

Eastman Therminol 59

Paratherm CR

Patented synthetic blend HTF


-88°C - 204°C

Eastman Therminol VLT

Zestawienie ma charakter orientacyjny. Wskazane produkty mogą mieć zbliżone zastosowanie, ale nie muszą być bezpośrednimi zamiennikami we wszystkich instalacjach. Przed zmianą nośnika ciepła należy porównać aktualne karty techniczne, zakresy temperatur, lepkość, kompatybilność materiałową oraz wymagania producenta urządzenia.

Zastosowanie olejowych nośników ciepła

Olejowe nośniki ciepła wykorzystywane są m.in. w:

  • instalacjach grzewczych i chłodniczych,
  • systemach ogrzewania pośredniego w przemyśle chemicznym,
  • procesach technologicznych wymagających stabilnych temperatur,
  • energetyce jądrowej (szczególne typy odpornych cieczy).

Dzięki odpowiedniemu doborowi nośnika możliwe jest zwiększenie efektywności pracy systemów grzewczych, wydłużenie żywotności instalacji i poprawa bezpieczeństwa procesów technologicznych.

Podsumowanie

Olejowe nośniki ciepła są fundamentem nowoczesnych instalacji przemysłowych, zapewniając stabilność, bezpieczeństwo i wysoką efektywność procesów technologicznych. Właściwy dobór medium grzewczego pozwala nie tylko zoptymalizować koszty eksploatacji, ale również zwiększyć niezawodność całego systemu.

Jeśli szukasz sprawdzonych rozwiązań w zakresie nośników ciepła i systemów grzewczych, zapraszamy do odwiedzenia naszej strony www.gorner.pl, gdzie znajdziesz więcej informacji i ofert dopasowanych do Twoich potrzeb.

Skontaktuj się z nami:

Nasi specjaliści chętnie doradzą i pomogą w wyborze najlepszego rozwiązania dla Twojej instalacji.

Wróć do aktualności